Publicaties
De autoluwe stad biedt kansen voor de economie
Autoluwe steden zijn goed voor de veiligheid en leefbaarheid. Het zorgt voor meer ruimte op straat voor kinderen om veilig naar school te kunnen gaan of om te spelen, voor bomen en planten en voor iedereen die door de straat gaat. Ondanks deze voordelen, roept het discussie op: is autoluw een noodzakelijke stap richting leefbare steden, of een bedreiging voor economie en bereikbaarheid?
Een stabiele route uit de stikstofcrisis
Woensdag 21 januari spraken we met de formerende partijen over oplossingen voor het stikstofprobleem. Samen met VNO-NCW, Natuurmonumenten en Bouwend Nederland bepleitten we nogmaals het belang van zo snel mogelijk de stikstofuitstoot verlagen. Onze boodschap was helder: het volgende kabinet heeft het gouden ticket in handen om het stikstofprobleem definitief op te lossen.
Meer dan 50 organisaties en wetenschappers waarschuwen Tweede Kamer voor verzwakking beoordeling bestrijdingsmiddelen
In een gezamenlijke brief roepen meer dan 50 maatschappelijke organisaties, vakbonden en wetenschappers de Tweede Kamer op om zich uit te spreken tegen voorstellen van de Europese Commissie die de toelating en beoordeling van bestrijdingsmiddelen willen versoepelen.
Bestrijdingsmiddelen in tuinplanten 2025
Met een jaarlijks onderzoek monitort Tuinbranche Nederland de ambitie om minder gewasbeschermingsmiddelen in de Nederlandse sierteelt te gebruiken. Dit jaar is er een toename van het aantal overtredingen op wat is afgesproken: 10% van de onderzochte planten voldoet niet aan deze afspraken, ten opzichte van 4% in 2024. Het onderzoek naar bestrijdingsmiddelen op tuinplanten is uitgevoerd door CLM Onderzoek & Advies in samenwerking met Natuur & Milieu.
Water in de stad beter in beeld
Veel Nederlandse steden zijn gebouwd aan rivieren, meren of langs de kust. Stad en water horen al eeuwen bij elkaar. Toch staat de kwaliteit van dat stedelijke water onder druk. Vermesting, resten van medicijnen en chemische stoffen komen steeds vaker in grachten en sloten terecht. Ook riooloverstorten vormen een uitdaging. Bij hevige regen kan het riool de toestroom niet aan en stroomt er ongezuiverd water het oppervlaktewater in.
Bescherm Nederlanders tegen vervuiling door de industrie
Een gezonde leefomgeving – met gezonde lucht, schoon water en vruchtbare bodem – vormt de basis voor ons bestaan. Nederlanders hebben recht op een schone, gezonde en duurzame leefomgeving. Toch is dit niet vanzelfsprekend. Daarom roept een brede coalitie van gezondheids-, omwonenden- en milieuorganisaties het nieuwe kabinet op werk te maken van een gezonde leefomgeving.
Waar groen het hardst nodig is
Groen in de stad is geen luxeproduct. Het is een basisvoorwaarde voor een gezonde leefomgeving. Bomen en planten zorgen voor verkoeling, vangen regenwater op, geven ruimte aan vogels en insecten, en dragen bij aan onze mentale en fysieke gezondheid. Toch neemt de verstening in Nederlandse steden verder toe.
Gemeentelijk beleid voor woningdelen en woningsplitsen
Nederland heeft een tekort van bijna 400.000 woningen. Het delen of splitsen van bestaande woningen kan snel extra woonruimte opleveren, met voordelen voor klimaat, grondstoffengebruik en betaalbaarheid. Toch benutten gemeenten deze kans nog onvoldoende.
Luchtvaart dreigt klimaatdoelen 2030 niet te halen
Het is zeer onwaarschijnlijk dat de Nederlandse luchtvaartsector de klimaatdoelen voor 2030 haalt. De doelstellingen voor de jaren erna zijn onzeker. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van CE Delft in opdracht van Natuur & Milieu. De uitstoot van vliegtuigen mag in 2030 niet hoger zijn dan in 2005, maar volgens de nieuwste prognoses komt de sector daar ver bovenuit. Terwijl vrijwel alle andere sectoren hun uitstoot ten opzichte van 1990 hebben verlaagd, neemt de klimaatimpact van de luchtvaart juist toe.
Trendanalyse: de ‘haarvaten’ van de Nederlandse wateren hebben een zorgwekkend slechte waterkwaliteit
Nederlandse sloten hebben een zorgwekkend slechte waterkwaliteit. Dat laat nieuw onderzoek naar de staat van Nederlandse sloten zien, dat we lieten uitvoeren door advies- en ingenieursbureau Haskoning. De sloten scoren gemiddeld ver onder de norm, en sinds 2009 is er nauwelijks vooruitgang. Waterplanten verdwijnen, zelfs in natuurgebieden. Vervuiling en opwarming maken dat onze duizenden sloten er slecht voor staan.
Denemarken verbiedt pesticiden met PFAS, Nederland blijft achter
Denemarken trekt aan de bel: 23 bestrijdingsmiddelen die het schadelijke afbraakproduct TFA (trifluorazijnzuur) vormen, zijn vanaf 2026 verboden. Deens onderzoek toont aan dat TFA makkelijk uitspoelt naar het grondwater en zo onze drinkwaterbronnen bedreigt. In Nederland zijn dezelfde middelen nog steeds toegestaan, terwijl het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen (Ctgb) al eerder om een snelle Europese herbeoordeling vroeg.
Levensduurverlenging loont
Nederland verspilt jaarlijks miljoenen euro’s en waardevolle grondstoffen doordat elektronica nauwelijks wordt gerepareerd. Mobieltjes, laptops en tablets verdwijnen massaal op de afvalberg, terwijl consumenten wíllen repareren. Onderzoek van CE Delft in opdracht van Natuur & Milieu laat zien hoeveel er te winnen valt met slim beleid: van economische groei en nieuwe banen tot flinke klimaatwinst.
Onderzoek naar de maatschappelijke waarde van sectoren
Nederland loopt vast door schaarste aan ruimte, energie, netcapaciteit en arbeidskrachten. Ook ons milieu en de natuur zijn overbelast. In opdracht van Natuur & Milieu deed CE Delft onderzoek, waarbij werd gekeken hoeveel waarde sectoren toevoegen aan de economie – denk aan banen en bijdrage aan het bruto binnenlands product – in verhouding tot hun gebruik van schaarse middelen en milieuruimte.
Het herstel van de Utrechtse Singel
De urgentie van klimaatbestendige steden groeit, vooral in sterk versteende binnensteden zoals Utrecht. Nature-based solutions (NBS) waarbij natuur wordt ingezet om maatschappelijke problemen aan te pakken bieden een veelbelovende oplossing. Omdat kennis over NBS-toepassing versnipperd is, vormt het herstel van de Utrechtse singel een waardevolle casus van succesvol natuurherstel en stadsvergroening.
Insect zoekt huis
Het gaat slecht met insecten. Uit onderzoek blijkt dat sinds 1990 de totale biomassa van insecten met 75 procent is afgenomen. Ook neemt het aantal soorten wereldwijd in rap tempo af: zo wordt 40% van alle insectensoorten met uitsterven bedreigd. Dit komt onder andere door het steeds intensievere landgebruik, zoals intensieve landbouw met veel gebruik van pesticiden, maar ook vervuiling en klimaatverandering spelen een rol.
Minder middelen, meer risico: de opmars van giftige bestrijdingsmiddelen
Lees meer
Schone lucht, gezond leven? Niet voor iedereen
Woon je in de buurt van een fabriek? Dan herken je het misschien: zorgen over je gezondheid. Over de lucht die je inademt, het water uit je kraan, de grond onder je voeten. Is dit nog wel gezond? Je bent niet de enige. Bijna driekwart van de Nederlanders maakt zich zorgen over de invloed van industrie op hun leefomgeving. En dat is niet voor niets, blijkt uit ons onderzoek naar vervuilende stoffen.
Effecten van energiebesparende maatregelen op energiearmoede
In 2030 kan het aantal huishoudens in energiearmoede oplopen tot een half miljoen. Dit kunnen we voorkomen door met overheidsgeld woningisolatie en verwarming met warmtepompen en warmtenetten bereikbaar te maken voor de huishoudens die nu in de klem zitten. Met maatwerk en adequate ondersteuning kunnen we zo juist hun energierekening halveren.
Trends in staalgebruik voor auto’s en bouw
De staalindustrie staat voor een grote uitdaging: verduurzamen om bij te dragen aan een groenere toekomst. Maar het vergroenen van de productie is niet genoeg; we moeten ook de toekomst van de vraag naar staal onder de loep nemen. De hoeveelheid en het type staal dat geproduceerd zal worden, worden namelijk grotendeels bepaald door de vraag uit sectoren zoals de auto-industrie en de bouw. Natuur & Milieu onderzocht de trends die de vraag naar staal in de komende decennia zullen beïnvloeden, met een focus op de lange termijn, tot 2050.
Ranglijst Zakelijk Vliegen
De totale CO2-uitstoot door zakelijke vliegreizen van grote bedrijven in Nederland is tussen 2019 en 2023 gedaald. Dat komt uit de Ranglijst Zakelijk Vliegen van Natuur & Milieu. De lijst vergelijkt de ontwikkeling van de CO2-uitstoot door vliegen per bedrijf, de transparantie over hun (vlieg)reizen en of ze doelen hebben om minder te vliegen. In elke verschillende sector, van finance tot industrie, zijn er bedrijven die sinds 2019 minder uitstoot veroorzaken, wat laat zien dat minder vliegen in elke sector mogelijk is.
15 maatregelen voor sterk en eerlijk klimaatbeleid
Het huidige klimaatbeleid schiet tekort om de doelstelling van 55% CO2-reductie in 2030 te halen. Er is een tekort van 16 tot 24 megaton CO2-equivalent. Natuur & Milieu heeft daarom, samen met andere organisaties, de 15 meest effectieve maatregelen geselecteerd om dit gat te dichten.
De potentie van biobased isolatie
De komende decennia is een enorme hoeveelheid isolatiemateriaal nodig om gebouwen te verduurzamen. Conventionele isolatiematerialen, zoals glaswol en steenwol, domineren de markt, maar hebben een grote milieu-impact. Biobased isolatiematerialen, zoals houtvezel en stro, zijn in veel gevallen een duurzamer alternatief. Toch worden ze nog weinig toegepast en vormen ze slechts een klein percentage van de omzet van isolatiebedrijven.
Schaalsprong waterstof voor een toekomstbestendige industrie
In onze publicatie ‘Schaalsprong waterstof voor een toekomstbestendige industrie’ laten we zien waarom Nederland moet inzetten op eigen productie van hernieuwbare waterstof. Dit vermindert onze afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers, verhoogt de leveringszekerheid en is energie-efficiënt.
Opiniepeiling snijbloemen en bestrijdingsmiddelen
Bij het telen van snijbloemen wordt vaak gebruikgemaakt van bestrijdingsmiddelen. Dit brengt risico’s met zich mee voor de gezondheid van mensen die in de bloemenindustrie werken en –in mindere mate –voor consumenten. Daarnaast heeft het gebruik van bestrijdingsmiddelen aanzienlijke negatieve gevolgen voor de natuur en het milieu.
Minder zware auto’s en meer deelmogelijkheden
Als we de verkoop van zware SUV’s beperken en meer inzetten op autodelen, kunnen we tot wel 30% besparen op de kritieke grondstoffen die nodig zijn voor autobatterijen. Dat blijkt uit een onderzoek van CE Delft in opdracht van Natuur & Milieu.
In Nederland worden steeds meer SUV’s verkocht. Deze auto’s zijn 200 tot 300 kilo zwaarder dan middelgrote modellen, wat betekent dat ze aanzienlijk meer batterijgrondstoffen verbruiken. Voor elektrische auto’s gaat het vooral om kritieke metalen zoals lithium, kobalt en nikkel. Het onderzoek toont aan dat het vervangen van topzware elektrische modellen door middelgrote auto’s een besparing van 10% op batterijgrondstoffen kan opleveren.
Om dit in perspectief te plaatsen: het lithium dat op deze manier wordt bespaard, is genoeg om meer dan 600 miljoen mobiele telefoons te produceren. Door een focus op middelgrote automodellen verkleinen we milieuschade door de mijnbouw van deze grondstoffen en verkleinen we ook de kans op schaarste.
Oproep tot Actie: PesticideVrij Nederland
Het Europese Hof van Justitie stelt in haar uitspraak duidelijk de bescherming van mens, dier en milieu tegen de gevaarlijke effecten van bestrijdingsmiddelen voorgaat op de bescherming van teelten. Toch worden in de land- en tuinbouw grote hoeveelheden chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt om ziekten en plagen in de gewassen te bestrijden. Na Malta heeft Nederland in 2022 het hoogste bestrijdingsmiddelengebruik per hectare van de Europese Unie. Het bestrijdingsmiddelengebruik in ons land ligt dus erg hoog.
Residumeting bestrijdingsmiddelen in tuinplanten
Met de jaarlijkse residumeting monitort Tuinbranche Nederland de voortgang van de Ambitie gewasbescherming in de sierteelt van de Nederlandse tuinretail 5.0. Onderdeel van deze ambitie is dat de sector het gebruik van verschillende bestrijdingsmiddelen zal uitfaseren. Het gaat om middelen waarvan bekend is dat ze zeer schadelijk zijn voor bijen en andere insecten, en/of voor mensen. Tevens wil Ambitie 5.0 de toepassing van geïntegreerde gewasbescherming (Integrated Pest Management, IPM) versterken.
Tekort aan groen in Nederlandse steden
Voldoende groen in onze steden is geen vrijblijvende luxe, maar absolute noodzaak. Groene steden zijn essentieel voor het tegengaan van hitte- en wateroverlast, voor het welzijn en de gezondheid van bewoners en voor de biodiversiteit. Toch blijkt uit dit onderzoek van Natuur & Milieu en architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco dat meer dan de helft van de buurten in de 32 grootste Nederlandse gemeenten versteend is. Deze verstening is de afgelopen vijf jaar – in de periode 2019 tot 2024 – sterk toegenomen. In de nabijheid van iedere woning zou voldoende groene openbare ruimte moeten zijn.
Een versteende omgeving is immers niet goed voor de bewoners en voor de natuur.
Emissiereductieplan voor stikstof
Het is belangrijk dat Nederland sneller uit de stikstofcrisis komt. Zodat wegen en huizen gebouwd kunnen worden, boeren weer perspectief krijgen, ondernemers weer vergunningen kunnen krijgen en de natuur zich kan herstellen. Natuur & Milieu, Natuurmonumenten, Bouwend Nederland en VNO-NCW presenteren daarom een Emissiereductieplan. Met deze concrete aanbevelingen en maatregelen voor stikstofreductie bieden wij een handreiking aan minister Wiersma van LVVN.
Manifest: De meeste woningen staan er al
Op 7 november is dit manifest gelanceerd op het jaarcongres van het NRP. Een coalitie van ruim honderd maatschappelijke organisaties en bedrijven wil dat het kabinet meer doet om het verbouwen en renoveren van gebouwen tot woningen makkelijker te maken. Initiatiefnemers zijn het Nationaal Renovatie Platform (NRP) en milieuorganisatie Natuur & Milieu.
De organisaties vragen minister Keijzer om een aantal concrete zaken op te pakken, waaronder ontwikkel een duidelijk verbouwbeleid: zorg voor een toekomstgerichte strategie voor het verbouwen van bestaande gebouwen tot woningen.
Manifest: Bescherm burgers tegen de gezondheidsgevaren van luchtvaart
Op maandag 14 oktober overhandigden wij een gezamenlijk manifest aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), Barry Madlener en op dinsdag 22 oktober overhandigden wij dit aan de Tweede Kamerleden van de vaste Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat. In het manifest staan zes concrete beleidsmaatregelen waarvan we de minister en het kabinet oproepen om deze door te voeren. Zo kan de overheid prioriteit geven aan de gezondheid en het welzijn van Nederlanders, het klimaat en de woningbouw.
De warmtetransitie in beeld
Uit onze analyse van transitievisies warmte blijkt dat veel gemeenten worstelen om concrete plannen op te leveren die genoeg bijdragen aan het behalen van nationale doelstellingen. De Rijksoverheid moet gemeenten daarom beter ondersteunen in hun opdracht om woningen en gebouwen aardgasvrij te maken.
Bestrijdingsmiddelen in Nederlandse natuur en water
Europese wetgeving over het duurzaam gebruik van bestrijdingsmiddelen stelt restricties aan het gebruik van bestrijdingsmiddelen in Natura 2000-gebieden en grondwaterbeschermingsgebieden. Op basis van deze wetgeving moet het gebruik van bestrijdingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden stoppen
en moet voldoende afstand gehouden worden tot oppervlaktewater. Verder moet het gebruik van bestrijdingsmiddelen in Natura 2000-gebieden worden geminimaliseerd.
Natuur & Milieu heeft onderzocht in hoeverre Nederland correct invulling geeft aan deze richtlijn en wat de consequenties zijn van de wijze van implementatie voor de verontreiniging door bestrijdingsmiddelen in deze kwetsbare gebieden.
Woningtekort: Meer woningen door verbouw
Nederland heeft een groot tekort aan woningen en het kabinet heeft een doelstelling voor de bouw van 981.000 woningen in de periode 2023-2030 om dit tekort te verminderen. Met het huidig niveau van de nieuwbouw van woningen ligt dit doel nog ver uit zicht. Via verbouw van bestaande gebouwen kunnen ook woningen worden toegevoegd. Naast versnelling kan dit mogelijk voordelen rond milieudruk, ruimtegebruik en arbeidsinzet met zich mee brengen. Daarom analyseert dit onderzoek het potentieel van de bouw van woningen vanuit bestaande gebouwen, de belangrijkste belemmeringen, de voor- en nadelen ten opzichte van nieuwbouw en welke maatregelen deze vorm van bouwen kunnen stimuleren.
Manifest: schoon en voldoende water
Samen met AARDige Buren, Aedes, ANWB, Biohuis, Bouwend Nederland, Caring Farmers, Diabetes Fonds, KCAF Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek, KWF Kankerbestrijding, Leisurelands, Longfonds, Natuurmonumenten, NEPROM, Maag Lever Darm Stichting, MVO Nederland, Techniek Nederland, Vereniging Eigen Huis en Vewin presenteren wij aan de nieuwe minister van I&W Barry Madlener een watermanifest met 10 actiepunten om te werken aan voldoende en schoon water.
Opinieonderzoek verduurzamen woning
Bewoners die hun woning willen verduurzamen kunnen allerlei belemmeringen tegenkomen. I&O Research heeft in opdracht van Natuur & Milieu een opinieonderzoek gedaan naar wat de motivaties en belemmeringen zijn die mensen ervaren, en specifiek welke kennis ze hebben over de regel voor verwarmingsinstallaties die in 2026 ingaat.
Hoe giftige bestrijdingsmiddelen onze natuur bedreigen
Alarmerende resultaten over de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen in Nederlandse natuur- en recreatiewateren uit onderzoek van het Centrum voor Milieuwetenschappen (CML), in opdracht van Natuur & Milieu.
We kunnen het klimaatgat dichten: bekijk de klimaatklappers
Lijkt het behalen van de klimaatdoelen soms een hopeloze opgave? Natuur & Milieu ziet wel degelijk veel kansrijke mogelijkheden voor snelle CO2-reductie.
Nog steeds te veel bestrijdingsmiddelen op tuinplanten
Onderzoek laat zien dat telers nog steeds te veel bestrijdingsmiddelen gebruiken bij het kweken van tuinplanten.
Betalen per kilometer: gaan we rekeningrijden in 2030?
Rekeningrijden: bij veel mensen gaan van het woord alleen al hun haren rechtovereind staan. Een gevoelig onderwerp dus, maar tegelijkertijd een maatregel die veel impact kan hebben voor de omslag naar toekomstbestendig vervoer. Bij Natuur & Milieu maken wij ons er daarom hard voor dat deze maatregel er komt.
Koolstofmaatregelen: hoe scheiden we het kaf van het koren?
Maatregelen voor het opslaan, hergebruiken of verwijderen van CO2 spelen een belangrijke rol in klimaatscenario’s van het IPCC. Rond deze maatregelen worden er veel en soms verwarrende termen gebruikt. Daarnaast klinken veel termen duurzaam, terwijl de daadwerkelijke klimaatimpact niet altijd duidelijk is. Bij Natuur & Milieu hebben we de verschillende maatregelen op een rij gezet en van definities voorzien. Ook hebben we criteria opgesteld waaraan maatregelen moeten voldoen om daadwerkelijk tot genoeg CO2-reductie te leiden, in lijn met het klimaatakkoord van Parijs.
De rol van waterstof in de energietransitie
Om klimaatverandering tegen te gaan moeten we af van energie uit fossiele brandstoffen en overstappen op energie uit hernieuwbare bronnen. Waterstof is in deze transitie een belangrijke schakel. Hernieuwbare waterstof wordt gemaakt uit duurzame bronnen die vooralsnog schaars zijn. Daarom moeten we slimme keuzes maken en waterstof zoveel mogelijk inzetten bij toepassingen waarvoor geen andere duurzame alternatieven voor zijn, zoals in processen in de industrie.
Publieksonderzoek warmtepompen
Hybride warmtepompen worden per 2026 de norm. Dit betekent dat er bij vervanging van de cv-ketel, een hybride warmtepomp of een nog duurzamer alternatief in de woning geïnstalleerd moet worden. Dit onderzoek van I&O Research in opdracht van Natuur & Milieu brengt in kaart welke motivaties en belemmeringen er zijn rond de overstap naar een hybride of elektrische warmtepomp.
Biodiversiteit en voedsel: wat heeft dat met elkaar te maken?
Wat heeft het voedsel op je bord te maken met de veelheid aan soorten dieren en planten die leven op aarde? Meer dan je denkt! In dit artikel lees je er meer over.
Een nieuwe (elektrische) vrachtwagen kopen? Ontdek de voordelen
Elektrisch vrachtvervoer wordt de komende jaren een stuk aantrekkelijker. Wij zetten de belangrijkste ontwikkelingen en voordelen voor je op een rij.
Via nieuwe autobelastingen naar verkeer zonder uitstoot
ANWB, BOVAG, Natuur & Milieu, RAI Vereniging en VNA (vereniging autoleasemaatschappijen) hebben een geheel uitgewerkt, haalbaar en betaalbaar plan gepubliceerd voor de hervorming van de autobelastingen.
CO2-heffing voor de industrie
In Nederland willen we onze CO2-uitstoot in 2030 verminderen met minimaal 49 procent om klimaatverandering tegen te gaan. De industrie stoot veel CO2 uit en moet daarom flink aan de slag. Door te verduurzamen kunnen zij koploper worden in de strijd tegen klimaatverandering en kansen creëren voor de bedrijven zelf en voor de Nederlandse economie en werkgelegenheid. Het beprijzen van vervuiling is daarbij onmisbaar. Wij onderhandelden daarom over een plek voor deze heffing in het Klimaatakkoord en blijven ons hard maken voor een CO2-heffing voor de industrie, het liefst één die alle uitstoot belast. Op deze pagina lees je daar meer over.
Duurzaam ondernemen concurrerend maken
Het is belangrijk dat we vervuilende processen verduurzamen, de maatschappelijke kosten van vervuiling doorrekenen in de echte, eerlijke kostprijs en schone producten zo aantrekkelijker maken. Wij hebben uitgezocht hoe dat het beste kan.


