Regels voor bestrijdingsmiddelen naast scholen en natuurgebieden vaak overtreden
Uit inspecties van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) blijkt dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen op landbouwpercelen naast basisscholen en Natura 2000-gebieden vaak niet volgens de regels gebeurt. Opvallend: de naleving is hier nauwelijks beter dan op gewone landbouwpercelen.
In 2024 en 2025 controleerde de NVWA 103 percelen in de kwetsbare natuurgebieden. Bij 31% van de inspecties ging het mis. In 18% van de gevallen volgde een officiële waarschuwing of proces-verbaal. Daarnaast kreeg 13% een mededeling voor een lichtere overtreding. Van de geïnspecteerde bedrijven heeft 9% bestrijdingsmiddelen onjuist gebruikt; wat een zware overtreding is. Daarnaast had 6% van de bedrijven aanzienlijke hoeveelheden verboden middelen in de voorraad.
Ook in gewassen werden regelmatig verboden middelen gevonden. In 32% van de monsters zat een stof die niet is toegestaan.
Dat baart zorgen, omdat deze percelen juist dicht bij kwetsbare plekken liggen, zoals scholen en natuurgebieden. Dat levert risico’s voor de gezondheid van mensen en schade voor de natuur.
Regelmatig verkeerd gebruik
Op 12% van de bedrijven naast scholen en 9% naast Natura 2000-gebieden werden bestrijdingsmiddelen niet volgens de regels gebruikt. Bijvoorbeeld door te vaak te spuiten, te hoge doseringen te gebruiken of door verboden middelen toe te passen. Juist op deze plekken zou extra voorzichtigheid vanzelfsprekend moeten zijn.
Verboden middelen nog vaak in voorraad
Bij 24% van de bedrijven naast scholen en 17% naast Natura 2000-gebieden lagen verboden bestrijdingsmiddelen in de opslag. Omdat het vaak gaat om kleine hoeveelheden, gaf de NVWA vooral een mededeling. Toch is dit zorgelijk: het bezit van verboden middelen vergroot de kans dat ze alsnog worden gebruikt. Van het relatief kleine aantal zware overtredingen valt op dat 4 van de 5 werden begaan op percelen naast basisscholen.
Verboden stoffen in gewassen
Tijdens de inspecties zijn op 100 percelen gewasmonsters genomen. Daaruit blijkt dat op 37% van de percelen naast scholen verboden of niet-toegestane stoffen zijn gevonden. Op 27% van de percelen naast Natura 2000-gebieden is dit ook het geval. Het ging dan om middelen die niet zijn toegestaan in de betreffende teelt (30 keer) of middelen die überhaupt verboden zijn in Nederland (2 keer).
In veruit de meeste gevallen (84%) kon niet worden bewezen dat de teler deze stoffen heeft gebruikt. Dat maakt handhaving lastig.
Opvallend is dat de stof propamocarb vaak werd aangetroffen (13 van de 32 keer), ondanks dat het om een vluchtige stof gaat. Het is onduidelijk of dit komt door verwaaiing of illegaal gebruik.
Opvallend verschil tussen voorraad en gebruik
Er zijn vaker niet-toegestane stoffen gevonden in gewassen (32%) dan in de voorraad van bedrijven (23%). Dat verschil roept vragen op. Mogelijk speelt verwaaiing een rol, maar het kan ook wijzen op gebruik dat moeilijk te traceren is.
Oproep: strengere regels en betere handhaving
Natuur & Milieu vindt het zorgelijk dat regels voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen naast scholen en natuurgebieden zo vaak niet worden nageleefd. Opvallend is dat dit nauwelijks verschilt van gewone landbouwpercelen, terwijl rond deze kwetsbare gebieden juist extra voorzichtigheid nodig is. Daarom wil Natuur & Milieu duidelijke en strengere regels voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Deze cijfers onderstrepen het belang van bufferzones rond woningen, scholen en natuurgebieden, zodat mensen en natuur beter worden beschermd.
Tegelijkertijd is het zorgwekkend dat er nog veel verboden middelen in omloop zijn en dat in gewassen vaker niet-toegestane stoffen worden gevonden dan in de voorraad van bedrijven. Waar die stoffen precies vandaan komen, is vaak onduidelijk en het gebruik is lastig te bewijzen.
Persvoorlichters
Voor persgerelateerde vragen kun je terecht bij een van onze persvoorlichters.
