Ons grondwater verkeert in slechte staat: bijna de helft van het Nederlandse grondwater voldoet inmiddels niet meer aan de nieuwe Europese PFAS-normen, en daardoor ook niet aan de KRW (H2O, 2025 & Arcadis, 2024). Tegelijkertijd neemt de afzet van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen sterk toe (CLM, 2025). Deze schadelijke en vrijwel niet-afbreekbare PFAS-stoffen hopen zich elke dag verder op in onze bodem, ons grondwater en uiteindelijk ons drinkwater.
Om ons drinkwater veilig en betaalbaar te houden pleit Natuur & Milieu voor een algeheel verbod en versnelde uitfasering van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen. Die oproep wordt ondersteund door drinkwaterbedrijven, die waarschuwen voor de groeiende druk op de drinkwatervoorziening (Vewin, 2025 & Omroep Zeeland, 2026). Vooral de gebieden waar drinkwater wordt gewonnen vragen om extra bescherming. Hiervoor is strenger beleid nodig door provincies of het Rijk. Gezien de urgentie vindt Natuur & Milieu het noodzakelijk dat – aanvullend op het verbod op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen – een algeheel verbod op het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden wordt ingesteld. Enkel een gedegen bronaanpak is toereikend om de achteruitgang van ons grondwater te stoppen en de veiligheid en betaalbaarheid van ons drinkwater te garanderen.
Bestrijdingsmiddelen vervuilen op grote schaal
De noodzaak voor bronbescherming blijkt zowel uit de omvang van de vervuiling als de complexiteit van de stoffen. PFAS-stoffen zijn persistent, mobiel en schadelijk voor mens en natuur. Ze breken nauwelijks af, verspreiden zich gemakkelijk via bodem en water en kunnen zich ophopen in planten, dieren en mensen. Blootstelling wordt in verband gebracht met onder meer kanker, verstoring van het immuunsysteem en schadelijke effecten op de voortplanting (RIVM, z.d).
Onderzoek van Natuur & Milieu (2026) laat zien dat de verkoop van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen sinds 2010 is verdrievoudigd, van circa 150.000 naar 450.000 kilogram per jaar. Deze sterke toename is zorgwekkend. Helemaal als je kijkt naar het grondwater waar bestrijdingsmiddelen op grote schaal worden gevonden. Op 96% van de Nederlandse grondwatermeetlocaties worden reeds chemische stoffen aangetroffen (H2O, 2025). Ook in drinkwaterwinningen zijn resten van bestrijdingsmiddelen wijdverspreid aanwezig: in 92% van de ondiepe en 78% van de diepere winningen worden deze stoffen gevonden (Houwelingen et al., 2026).
Vaak wordt gedacht dat vervuild water achteraf kan worden gezuiverd. Maar specifiek bij PFAS en TFA (wat een minuscuul afbraakproduct is van PFAS) is dat een kostbare en onvolledige oplossing. De benodigde zuiveringstechnieken zijn complex, energie-intensief en erg duur. Het gros van de zuiveringsinstallaties is momenteel niet in staat om TFA effectief uit het drinkwater te zuiveren (ILT, 2026). Als TFA wel wordt verwijderd, wordt het afvalwater alsnog op het oppervlaktewater geloosd en blijven de stoffen ons watersysteem vervuilen (KWR, 2025).
Gezien de toename in de verkoop van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen en de ophoping van persistente stoffen die langzaam onderweg zijn naar (diepere) drinkwaterbronnen, is het een kwestie van tijd voordat bestrijdingsmiddelen in alle drinkwaterbronnen worden aangetroffen (CLM, 2022).
Voorkomen is effectiever én goedkoper dan zuiveren
Onderzoek laat zien dat voorkomen goedkoper is dan genezen. De maatschappelijke kosten van aanvullende drinkwaterzuiveringen liggen vele malen hoger (tot wel € 675 mln. per jaar) dan de opbrengstverliezen als gevolg van een verbod op bestrijdingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden (€ 123 mln. per jaar) (Houwelingen et al., 2026 & Ravensbergen et al., 2024).
Zonder ingrijpen zullen PFAS en TFA zich verder ophopen in grond- en oppervlaktewater. TFA is inmiddels het meest voorkomende PFAS in de Rijn, een van de belangrijkste bronnen voor Nederlands drinkwater (CLM, 2025). Dat is niet alleen een risico voor de volksgezondheid en natuur, maar ook voor de betaalbaarheid van ons drinkwater. Het is daarom van groot belang dat het Rijk, net als de Europese Commissie, EFSA en het Ctgb, TFA erkent als humaan toxicologisch relevant metaboliet. Pas dan zal de wettelijke norm (0,1 μg/l) gelden die past bij de huidige kennisbasis en laat zien dat de huidige staat van ons grond- en drinkwater niet zo gunstig is als gedacht.
Daarom is bronbeleid de enige toekomstbestendige oplossing. Door PFAS-bestrijdingsmiddelen versneld uit te faseren en chemische bestrijdingsmiddelen te verbieden in grondwaterbeschermingsgebieden, beschermen we onze drinkwaterbronnen en voorkomen we dat de rekening wordt doorgeschoven op de maatschappij en naar volgende generaties.
Persvoorlichters
Voor persgerelateerde vragen kun je terecht bij een van onze persvoorlichters.
