Terug naar overzicht

Minder bestrijdingsmiddelen op tuinplanten dankzij ambitie sierteelt

Kwekers en tuincentra zorgen ervoor dat we gezonde en gave planten en bloemen kunnen kopen om in de tuin of in huis te zetten. Regelmatig worden daarbij bestrijdingsmiddelen ingezet. Natuur & Milieu wil dat kwekers en tuincentra niet klakkeloos kiezen voor de meest effectieve middelen in bestrijding, maar ook de verwachte milieuschade meenemen in hun keus. Om dit bereiken hebben we met Tuinbranche Nederland en het Centrum Landbouw en Milieu (CLM) in 2016 de ‘Ambitie gewasbescherming in de sierteelt’ opgesteld.

Rob van Tilburg
Rob van Tilburg
 • 
Artikel
teler neemt tomaten mee in de kas

Sinds we samenwerken aan de ambitie rondom gewasbescherming voeren we jaarlijks een meting uit op de planten in tuincentra. Daaruit blijkt dat het aantal schadelijke bestrijdingsmiddelen door de jaren heen is afgenomen. We hebben de ambitie in 2021 aangescherpt naar Ambitie 4.0. Samen met de Tuinbranche Nederland willen we retailers en kwekers helpen bij het maken van de beste keus.

Bij voorkeur gebruiken zij géén bestrijdingsmiddelen, maar als het toch moet, dan het liefst een middel dat zo min mogelijk risico oplevert voor de natuur en het milieu. Een speerpunt is dat negen bestrijdingsmiddelen die zeer schadelijk zijn voor bijen en andere insecten in de toekomst niet meer gebruikt worden. Iedere twee à drie jaar wordt de ambitie geactualiseerd en aangescherpt. Dit jaar hebben we de ambitie voor de vierde keer aangescherpt.

Nieuw voor de komende drie jaar is dat de retailers die verbonden zijn aan de ambitie op jaarlijkse basis een individueel actieplan formuleren. Daarin staan oplossingen voor de uitdagingen waar zij en hun kwekers tegenaan lopen. Naast dit maatwerk gaan de Tuinbranche en Natuur & Milieu meer werk maken van kennisdeling in de sector en betere communicatie in de keten, zodat betrokkenen van elkaar kunnen leren. De tuinbranche zorgt daarbij voor meer zichtbaarheid en transparantie in het werk, ook naar de consument, die zo duurzamer kan tuinieren. De milieu-indicator gewasbescherming zal ook een belangrijke rol gaan spelen om aan te sturen op het juiste middelen- en maatregelenpakket waar kwekers gebruik van kunnen maken. Producten zullen zo steeds duurzamer worden gekweekt en het zal duidelijker worden hoe de sierteeltplanten voor in de tuin worden geproduceerd.

Jaarlijkse meting van bestrijdingsmiddelen op tuinplanten
Onderdeel van de samenwerking is een jaarlijkse meting die wij uitvoeren op de planten die verkocht worden in de tuincentra die zijn aangesloten bij de ambitie. Zo controleren we of de ambities daadwerkelijk worden behaald. We onderzoeken daarbij hoeveel bestrijdingsmiddelen er op de aangeboden planten te vinden zijn. Goed nieuws is dat op dit vlak veel vooruitgang is geboekt sinds de start van de ambitie. Het aantal bestrijdingsmiddelen dat wordt gevonden op de planten, is gedaald.

Bij de planten waar wel bestrijdingsmiddelen werden gevonden, worden minder giftige stoffen aangetroffen. Een positief resultaat uit de meting van 2020 was dat op geen enkele plant meer het bestrijdingsmiddel chloorpyrifos, clothianidine, cypermethrin, fipronil of imidacloprid is aangetroffen. Deze stoffen zijn door de Tuinbranche zelf ook als onwenselijk aangemerkt vanwege hun schadelijkheid. Ook blijkt dat het bestrijdingsmiddelengebruik per plant daalt, zowel in giftigheid, als het aantal gebruikte middelen .
Helaas zijn op een aantal planten ook nog stoffen aangetroffen, die de branchepartners eigenlijk niet meer hadden willen zien. De kwekers en tuincentra gaan kijken hoe ze hiermee om moeten gaan, om dit in de toekomst beter te krijgen. De grootste uitdaging ligt bij meerjarige buitenplanten, omdat die planten meer worden blootgesteld aan ongedierte, onkruid en schimmels. Natuur & Milieu heeft de tuinbranche daarom aangeraden om te werken met een specifieke aanpak per plantensoort. Kennisdeling tussen telers en tuincentra over een effectieve aanpak is en blijft van groot belang.

Traceren blijft een uitdaging
Om het gebruik van bestrijdingsmiddelen aan te kunnen pakken is het heel belangrijk dat de verkoper goed kan traceren waar de planten vandaan komen. Hoe goed dit wordt gedaan, varieert sterk tussen de verschillende tuincentra. Deze variatie komt doordat retailers, filialen en toeleverende telers zich verschillend inzetten voor deze ambitie. Maar komt ook doordat sommige partijen centraal inkopen en andere decentraal. Bij centrale inkoop werken verschillende tuincentra samen en is registratie van inkoop geheel gedigitaliseerd en geautomatiseerd. Dit zorgt voor meer traceerbaarheid en overzicht. Bij decentrale inkoop hebben tuincentra deze voordelen van schaalgrootte niet. Natuur & Milieu heeft Tuinbranche Nederland daarom geadviseerd om zowel tuincentra met centrale, als decentrale inkoop te ondersteunen met advies.

De Ambitie 4.0 is online in te zien en ondertekend door GroenRijk, Hornbach, Intratuin, Praxis Tuincentrum, bijSTOX, Ranzijn tuin & dier, GRS Retail en Welkoop Retail. De handelspartijen Arie Bouman, Fleurametz, Royal Lemkes en Waterdrinker hebben ook getekend. Samen vormen zij een brede basis vormen om de ambities gezamenlijk met Tuinbranche Nederland, Natuur & Milieu en CLM te bewerkstelligen.

Wat als een kweker niet aan de afspraken voldoet?

In ons jaarlijkse onderzoek zien we helaas dat er ook nog steeds illegale middelen worden gebruikt. Daarom heeft Natuur & Milieu een zogeheten sanctiekader opgesteld. Een van de maatregelen uit het sanctiekader is dat een kweker tijdelijk niet mag leveren. Daarnaast zijn verschillende stappen beschreven die de tuinbranche kan nemen als een kweker illegale middelen gebruikt. Zo werken we samen om het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen te beperken, zowel volgens de wettelijke ondergrens, als daarboven.

De maatregelen in het sanctiekader zijn bedoeld om duurzamer kweken te bevorderen. Maar het kan kwekers die illegale middelen gebruiken, flink duperen. Het ACM heeft inmiddels onderzocht of de maatregelen concurrentiebeperkend zijn. Dat blijkt niet het geval en we mogen ons kader hanteren. Binnen onze samenwerking moeten kwekers dus hun verantwoordelijkheid nemen. Zo kunnen we werken aan echte verbetering.

Aanleiding voor het sanctiekader
Uit onze jaarlijkse residumetingen blijkt dat het gebruik van illegale middelen blijft voorkomen. Dat is onacceptabel, aangezien deze middelen schadelijk zijn voor mens, dier en milieu. In ons sanctiekader staan de stappen beschreven die we kunnen volgen als blijkt dat op planten illegale bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt. Kwekers die onvoldoende aandacht hebben voor zorgvuldig gebruik van bestrijdingsmiddelen, hebben daarmee feitelijk concurrentievoordeel en dat klopt niet. Zij moeten daarom met residumetingen van een nieuwe lading planten aantonen dat ze geen illegale middelen meer gebruiken. Lukt dat niet? Dan lichten we bij aantoonbaar herhaald gebruik van illegale middelen de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de certificeringsinstantie in.

[gravityform id="98" title="false" description="false"]
<p class="gform_not_found">Oeps! We konden je formulier niet vinden.</p>