Subsidies maken de financiële drempel voor biologische landbouw lager. Ze compenseren inkomstenverlies tijdens de omschakelperiode en helpen boeren investeren in nieuwe technieken, machines of kennis. Zonder financiële steun zouden veel boeren de overstap simpelweg niet kunnen of durven maken.
Studies laten zien dat subsidies direct bijdragen aan de groei van het biologische areaal. In landen met sterke ondersteuning groeit het percentage biologische landbouw sneller. In Nederland is het biologische areaal de afgelopen jaren gegroeid, mede dankzij gerichte beleidsondersteuning.
Subsidies zijn ook een signaal van de overheid: biologische landbouw wordt gezien als een bijdrage aan publieke belangen zoals schoon water, biodiversiteit en klimaat. Die maatschappelijke waarden worden normaal gesproken niet door de markt beloond, subsidies corrigeren dat deels.
De Omschakelregeling Biologische Landbouw is een van de belangrijkste nationale regelingen voor boeren die willen omschakelen. De regeling biedt financiële steun gedurende de omschakelperiode om het inkomensverlies te compenseren.
Boeren kunnen de regeling aanvragen via RVO.nl (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland). De exacte voorwaarden en openstellingen wisselen per jaar. Het is verstandig om de actuele informatie bij RVO op te zoeken of contact op te nemen met een biologische adviesorganisatie.
Naast nationale regelingen zijn er ook provinciale omschakelsubsidies. Sommige provincies bieden extra ondersteuning op basis van regionale landbouwprioriteiten, zoals vermindering van stikstofuitstoot of verbetering van waterkwaliteit.
Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) van de EU is de grootste financieringsbron voor biologische boeren in Europa. Via het GLB ontvangen biologische boeren hogere hectarepremies dan gangbare boeren, als erkenning voor de extra maatschappelijke waarde die biologisch produceren levert.
Binnen het nieuwe GLB (vanaf 2023) zijn ‘eco-regelingen’ geïntroduceerd. Boeren kunnen punten verdienen door duurzame maatregelen toe te passen, biologisch telen is daarin een van de hoogst beloonde opties. De eco-regelingen worden ook in Nederland ingezet via het Nationaal Strategisch Plan.
Biologische boeren kunnen ook aanspraak maken op LEADER-fondsen en POP3/POP4-subsidies (Plattelands Ontwikkelings Programma). Die richten zich op plattelandsontwikkeling, innovatie en samenwerking en bieden mogelijkheden voor biologische boeren die willen investeren in verduurzaming of samenwerking.
Naast directe subsidies zijn er ook andere vormen van financiële ondersteuning voor biologische boeren. De MIA/Vamil-regeling (Milieu Investeringsaftrek) geeft belastingvoordeel bij investeringen in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen. Bepaalde machines en installaties die gangbaar zijn in biologische landbouw komen hiervoor in aanmerking.
Biologische boeren kunnen ook gebruik maken van het Borgstellingskrediet Landbouw, een staatsgarantie op leningen via banken voor investeringen in het bedrijf. Dat kan helpen bij het financieren van de omschakeling of uitbreiding van een biologisch bedrijf.
Kennisorganisaties als Louis Bolk Instituut en Biodynamic Research Institute bieden advies en begeleiding, soms met subsidie vanuit projecten. Biologica (de brancheorganisatie voor biologische landbouw) houdt een actueel overzicht bij van beschikbare regelingen voor biologische boeren.
Subsidies voor biologische landbouw staan niet op zichzelf. Ze maken deel uit van een breder pakket aan beleidsmaatregelen die de landbouwtransitie moeten ondersteunen.
Boeren die werken aan bodemherstel, minder bestrijdingsmiddelen, meer biodiversiteit of een gesloten kringloop verdienen volgens Natuur & Milieu ook ondersteuning, ook als ze (nog) niet gecertificeerd biologisch zijn. Een eerlijk systeem beloont de milieuwinst, niet alleen het keurmerk.
De discussie over ’true cost accounting’, waarbij de echte milieukosten van gangbare landbouw in de prijs worden doorberekend, gaat in dezelfde richting. Als de prijs van voedsel eerlijker wordt vastgesteld, worden duurzame productiemethoden vanzelf aantrekkelijker, ook zonder directe subsidie.
Lees hier meer over de bredere landbouwvisie van Natuur & Milieu.
