"Dit is een mooi voorbeeld hoe we van een overlastlocatie naar een groene ontmoetingsplek voor de buurt zijn gegaan. Met enthousiaste en betrokken bewoners hebben we hier – in relatief korte tijd – een heel mooi resultaat behaald!"
Gemeente Nijmegen
Zo maken gemeenten en bewoners samen de stad groener
Een groene stad ontstaat niet vanzelf.
Ze groeit waar gemeenten durven kiezen en waar bewoners de ruimte krijgen om mee te doen.
Steeds meer inwoners zetten zich in voor hun straat, plein of park. Niet omdat het moet, maar omdat ze hun buurt groener, koeler en leefbaarder willen maken. Wanneer gemeenten deze energie omarmen, versnelt vergroening en groeit het draagvlak.
Door heel Nederland zien we dat dit werkt. Hieronder drie voorbeelden die laten zien wat samenwerking tussen gemeente en bewoners kan opleveren en wat jouw gemeente hiervan kan leren.
🌿 Burger Nijmegen signaleert groenkans
In het Nijmeegse Willemskwartier, een levendige vooroorlogse volkswijk, is groen schaars. Midden in de wijk ligt een appartementencomplex aan het Dichtersplein. De bewoners ervaren regelmatig overlast. In de zomer verandert het stenige oppervlak in een snikhete vlakte en het plein is vaak vervuild.
De bewoners van de flat willen het graag anders. Ze zien kansen om het afvalprobleem aan te pakken én het plein te vergroenen: meer planten en bloemen, schaduwrijke plekken en ruimte voor insecten. Ze namen contact op met de lokale wijkregisseur.
De gemeente herkent de problemen en ziet tegelijk kansen. Binnen de organisatie wordt een koppeling gemaakt met het Nijmeegse bomenplan. De doelstelling om jaarlijks 1000 bomen te planten wordt bemoeilijkt door het vinden van geschikte locaties. Omdat de wens van bewoners goed aansluit op dit gemeentelijke doel, kon budget worden vrijgemaakt.
Tijdens twee inloopmomenten kon de buurt meedenken over de vormgeving. Een jaar later zijn de tegels eruit gehaald en is plaatsgemaakt voor vergroening. Ook is opnieuw gekeken naar de afvalinzameling in de wijk.
Les voor gemeenten:
Door open te staan voor initiatieven van bewoners en bereikbaar te zijn voor de wijk, kunnen gemeenten groenopgaven koppelen aan concrete wensen uit de buurt. Dat helpt ook om draagvlak te creëren voor veranderingen.
🌊 De herstelde Singel in Utrecht
Het herstel van de Utrechtse Singel is een mooi voorbeeld van de veranderende tijdsgeest in stadsplanning. De oude gracht werd in 1968 gedempt om de stad beter bereikbaar te maken voor autoverkeer.
Al snel kwamen bewoners en actiegroepen op voor het belang van groen en water in de stad. Zij zetten zich in voor een binnenstad die weer ingericht is voor mensen in plaats van voor auto’s. .
Uiteindelijk besloot de gemeente de Singel te herstellen. Sinds 2022 is het centrum van Utrecht weer volledig ‘omsingeld’. De singel is nu een populaire plek voor wandelen, sporten en recreatie. Een groot deel van de oevers is ingericht met het oog voor biodiversiteit. Het vormt een goede habitat voor (inheemse) planten en dieren. Op warme dagen kan het temperatuurverschil tussen de groene singel en de versteende binnenstad oplopen tot wel 7 graden.
Een belangrijke rol speelde het burgerinitiatief Utrecht Weer Omsingeld, opgericht in 1990. Ben Nijssen was één van de trekkers van dit burgerinitiatief.
“Er was inspraak bij het herstel van de Weerdsingel. Bij Hoog Catharijne was dit aanvankelijk niet zo, maar door blijvende druk vanuit bewoners en actiegroepen werd het uiteindelijk toch meer een participatieproces. Participatie is heel belangrijk geweest in het herstel van de singel.”
Actieve bewoner uit Utrecht
Les voor gemeenten:
Door bewoners actief te betrekken bij ruimtelijke plannen wordt duidelijk wat inwoners belangrijk vinden. In Utrecht bleek dat groen en water voor veel mensen zwaarder wegen dan ruimte voor auto’s.
Voor meer informatie over het herstel van de Utrechtse Singel en de samenwerking tussen de Gemeente Utrecht en het burgerinitiatief Utrecht Weer Omsingeld, zie het Singel Rapport (2025).
🌳 Breda als National Park City+
Het ‘National Park City’ is een internationaal initiatief dat het principe en de grootschalige aanpak van nationale parken verbindt met die van steden. Het gaat verder dan alleen (stads)vergroening: ook cultuur, erfgoed en gemeenschapsinitatieven spelen een rol.
Centraal staat de vraag: hoe maken we van steden een betere leefomgeving voor mens én natuur?
Breda is de 4e stad wereldwijd die de status National Park City+ heeft mogen ontvangen. Het initiatief om een stad in een park te worden, kwam oorspronkelijk vanuit bewoners en lokale organisaties. De gemeente Breda omarmde deze ambitie en besloot deze actief te ondersteunen.
In november 2023 diende de gemeente het verzoek in bij de National Park City Foundation. In april 2025 ontving Breda officieel deze status.
Wat hierbij doorslaggevend was, is de sterke lokale gemeenschap van bewoners, projecten en organisaties die zich verantwoordelijk voelt om de stad een betere omgeving te maken voor zowel mens als natuur. Initiatieven variëren van natuurherstel tot natuurvriendelijke voedselproductiecoöperaties en innovatieve manieren om de biodiversiteit te bevorderen, zoals het omvormen van leegstaande gebouwen tot ‘natuurfabrieken’.
Les voor gemeenten:
Wanneer gemeenten initiatieven van bewoners ondersteunen en aan elkaar verbind, kan een brede beweging ontstaan die stedelijke vergroening versnelt.
Wil je meer informatie over Breda National Park City? Wist je dat, de Gemeente Rotterdam zich onlangs ook heeft aangesloten als partner bij het burgerinitiatief dat ernaar streeft om de status Rotterdam National Park City te behalen? Of wil je weten of jouw stad ook in aanmerking komt voor de status National Park City?
🏛 Wat kan uw gemeente morgen doen?
Neem in uw verkiezingsprogramma op dat:
- samenwerking met bewoners wordt verankerd in groenbeleid
- er een vast aanspreekpunt komt voor burgerinitiatieven
- structureel budget beschikbaar is voor wijkvergroening
- vergroening wordt gekoppeld aan klimaatadaptatie en gezondheid
- bij nieuwbouw en herinrichting ruimte voor groen vanaf de tekentafel wordt gereserveerd
Zonder gemeentelijk beleid blijft vergroening steken in goede bedoelingen.
Met duidelijke keuzes ontstaat een koele, gezonde en toekomstbestendige stad.
