Biologisch eten betekent dat het voedsel is geproduceerd volgens strikte biologische landbouwregels. Dat houdt in: geen chemische bestrijdingsmiddelen, geen kunstmest, geen genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) en geen kunstmatige toevoegingen in verwerkte producten.
Bij dieren gelden extra regels: meer ruimte, toegang tot buiten, biologisch voer en minimaal gebruik van antibiotica. Het gaat dus om een manier van produceren die de natuur zo min mogelijk belast en dieren beter behandelt.
Biologisch eten is daarmee een bewuste keuze voor een andere productiemethode. Het zegt iets over hóe voedsel is gemaakt, niet per definitie of het gezonder of lekkerder is. Lees meer over de achtergrond op de pagina Biologische landbouw uitgelegd.
Biologische producten zijn herkenbaar aan officiële keurmerken. Het EU-biologisch keurmerk, een groen blad gemaakt van sterretjes, is verplicht op verpakte biologische producten die in Europa worden verkocht. Dit keurmerk geeft aan dat het product voldoet aan de Europese biologische verordening.
In Nederland zie je ook het EKO-keurmerk. Dit keurmerk hanteert dezelfde standaard als het EU-keurmerk en wordt toegekend door Skal Biocontrole, de Nederlandse certificeringsinstelling voor biologische landbouw. Beide keurmerken zijn feitelijke garanties dat aan de regels is voldaan.
Let op: er zijn ook producten die zichzelf ‘natuurlijk’, ‘puur’ of ‘ambachtelijk’ noemen, zonder dat ze gecertificeerd biologisch zijn. Als je zeker wilt zijn, kijk dan altijd naar een erkend keurmerk.
Wil je meer weten over hoe biologisch werkt in de praktijk? Lees de pagina Hoe werkt biologische landbouw in de praktijk?.
Biologisch eten heeft duidelijke voordelen voor het milieu. Biologische landbouw gebruikt geen synthetische pesticiden, wat goed is voor insecten, bodemleven en waterkwaliteit. Biologische akkers herbergen gemiddeld meer soorten planten, dieren en insecten dan gangbare akkers.
Voor dieren betekent biologisch meer ruimte, buiten kunnen lopen en biologisch voer. Dat zijn betere leefomstandigheden dan in de gangbare veehouderij. Antibiotica worden alleen bij ziekte ingezet, niet preventief.
Voor consumenten geldt dat biologische producten minder resten van chemische bestrijdingsmiddelen bevatten. Of dat altijd gezonder is, is genuanceerder, daarover meer in de volgende paragraaf.
Ja, er zijn ook nadelen en beperkingen. Biologische producten zijn gemiddeld 20 tot 50 procent duurder dan gangbare producten. Dat maakt bewust kiezen voor biologisch niet voor iedereen even toegankelijk.
Biologische landbouw heeft ook lagere opbrengsten per hectare. Om evenveel voedsel te produceren, is meer land nodig. Op mondiale schaal roept dat vragen op over of biologisch altijd duurzamer is, zeker als het extra land ten koste gaat van natuur of bos.
Bovendien is niet elk biologisch product automatisch duurzamer. Een biologische avocado die vanuit Mexico is verscheept, heeft een grote klimaatvoetafdruk. Seizoensgebonden, lokaal en biologisch combineren levert de meeste milieuwinst op.
Of biologisch eten gezonder is, is een vraag zonder eenduidig antwoord. Studies laten zien dat biologische producten soms iets meer antioxidanten bevatten, maar de verschillen zijn klein en wisselend per product.
Wat wel duidelijk is: biologische producten bevatten minder resten van synthetische pesticiden. Of die resten in gangbare producten schadelijk zijn voor de gezondheid, hangt af van de hoeveelheid en frequentie van blootstelling. Voor kinderen en zwangere vrouwen kan dat een reden zijn om vaker voor biologisch te kiezen.
Voedingswetenschappers zijn het er over eens dat de totale kwaliteit van je voedingspatroon, veel groente, fruit, vezels, veel meer impact heeft op je gezondheid dan de keuze tussen biologisch of gangbaar.
Je hoeft niet meteen alles biologisch te kopen. Een stap-voor-stap aanpak werkt beter dan een radicale switch. Begin met producten waarbij het verschil het grootst is: producten die veel pesticiden kunnen bevatten, zoals aardbeien, appels, sla en paprika.
Voor basis-eiwitbronnen als zuivel en eieren is biologisch ook een logische keuze, vanwege dierenwelzijn en de lagere antibioticaresistentie. Biologisch vlees is een stuk duurder; minder vaak vlees eten én dan biologisch is een combinatie die goed werkt.
Biologisch hoeft niet duur te zijn. Biologische seizoensgroenten van de markt of een biologische abonnementskist zijn vaak betaalbaarder dan kant-en-klare biologische producten in de supermarkt.
Biologische producten zijn tegenwoordig breed verkrijgbaar. De meeste supermarkten hebben een biologisch schap of een eigen biologische lijn. Speciaalzaken zoals EkoPlaza en Odin bieden een volledig biologisch assortiment.
Boerenmarkten, groentekisten aan huis en CSA-boerderijen (Community Supported Agriculture) zijn alternatieven waarbij je direct van de boer koopt. Dat is vaak ook goedkoper dan de biologische producten in de winkel, en je weet precies waar je eten vandaan komt.
Zelf kweken is ook een optie: kruiden, tomaten of sla op het balkon of in de tuin zijn makkelijk biologisch te telen en smaken extra goed.
Fabel: biologisch is altijd beter voor het klimaat. Feit: dat hangt af van het product, het land van herkomst en de productiemethode. Lokaal en seizoensgebonden heeft vaak meer klimaatvoordeel dan biologisch maar van ver.
Fabel: biologisch bevat meer voedingsstoffen. Feit: de verschillen zijn klein en wetenschappelijk niet eenduidig aangetoond. Het grootste aantoonbare verschil is de lagere pesticideresidu.
Fabel: biologisch keurmerk is hetzelfde als lokaal of ambachtelijk. Feit: biologisch is een wettelijke standaard op basis van productiemethoden. Lokaal en ambachtelijk zeggen niets over het gebruik van bestrijdingsmiddelen.
Biologisch eten is een waardevolle en bewuste keuze, maar het is niet de enige manier om duurzamer te eten. Minder vlees, minder voedselverspilling, seizoensgebonden eten en lokale producten hebben ook grote impact op milieu en klimaat.
Natuur & Milieu pleit voor een eerlijker voedselsysteem, waarbij de milieukosten van voedsel zichtbaar worden in de prijs. Zo wordt duurzamer kiezen voor iedereen toegankelijker, niet alleen voor wie nu al het budget heeft voor biologisch.
Wil je meer weten over biologische landbouw en biodiversiteit?
Lees dan De impact van biologische landbouw op biodiversiteit. Of verdiep je in Wat is het verschil tussen biologische en duurzame landbouw?.
