Jongeren trekken naar de stad, dorpen vergrijzen en krimpen. Zonder voldoende klanten kunnen kleine ondernemers niet overleven en verdwijnen. De kleine supermarkt in de straat verliest het van de grote prijsvechter. De huisartsenpraktijk gaat op in een gezondheidscentrum vijf kilometer verder.
Beleid speelt ook een rol. Jarenlang werd actief ingezet op concentratie van voorzieningen in grotere kernen. Privatisering van het openbaar vervoer leidde tot het schrappen van onrendabele buslijnen. Kleine dorpen en kwetsbare wijken betaalden daarvoor de rekening, en doen dat nog steeds.
Uit onderzoek van het PBL blijkt dat met name ouderen, mensen zonder rijbewijs en mensen met een lager inkomen de klappen opvangen. Zo kan 30 procent van de ouderen zonder auto niet binnen een halfuur een ziekenhuis of polikliniek bereiken, en zij zijn het meest afhankelijk van voorzieningen op loop- of fietsafstand.
Verder weg betekent: vaker de auto pakken. Voor wie geen auto heeft, en dat is een kwart van alle Nederlanders, betekent het simpelweg dat dingen onbereikbaar worden. Maar ook voor mensen mét een auto is meer rijden niet zonder gevolgen. Meer autoverkeer betekent meer uitstoot, meer fijnstof, meer files.
Bereikbaarheid is meer dan een logistiek vraagstuk. Wanneer voorzieningen op loop- of fietsafstand liggen, bewegen mensen meer. Wie dagelijks naar de winkel fietst of te voet naar school loopt, is in beweging zonder erbij na te denken.
Hetzelfde geldt voor wat er te eten is. Een supermarkt of markt dichtbij met een goed aanbod aan verse groenten en fruit maakt gezond eten makkelijker. En een park of groenstrook om de hoek nodigt uit om even naar buiten te gaan, stress los te laten en tot rust te komen.
De supermarkt, het café, het buurthuis zijn ook ontmoetingsplekken. Verdwijnen ze, dan verdwijnt ook de informele sociale infrastructuur die mensen met elkaar verbindt. Voor ouderen die minder mobiel zijn, kan dat leiden tot eenzaamheid.
Er is goed nieuws: dit hoeft niet onvermijdelijk te zijn. Met het manifest samen verkleinen we de afstand maken we ons hard voor basisfaciliteiten die voor iedereen bereikbaar zijn, ook zonder auto. Dat betekent: beter openbaar vervoer, goede fietspaden en veilige wandelroutes. Woonwijken en dorpen waar je gemakkelijk bij de supermarkt, de school of de huisarts kunt komen. Zodat iedereen snel en comfortabel van A naar B komt.
