Waar zit PFAS in?

PFAS kan via grondwater, oppervlaktewater en industriële vervuiling in drinkwater terechtkomen. Drinkwaterbedrijven controleren daarom regelmatig op de aanwezigheid van PFAS en passen waar nodig zuiveringstechnieken toe.

De situatie verschilt per regio en per waterbron. Daardoor kunnen de concentraties uiteenlopen.

Wil je meer weten over bronnen, normen en zuivering? Lees dan verder op de pagina PFAS in drinkwater.

PFAS kan via bodem, water en de voedselketen terechtkomen in producten die we eten. De stoffen zijn onder meer aangetroffen in vis, vlees, eieren, groenten en zuivel.

De hoeveelheid verschilt sterk per product, herkomst en omgeving.

Meer hierover lees je op de pagina PFAS in voedsel.

Sommige bestrijdingsmiddelen bevatten PFAS-verbindingen of breken af tot PFAS-achtige stoffen, zoals TFA (trifluorazijnzuur).

Daardoor kunnen deze stoffen terechtkomen in bodem, oppervlaktewater en grondwater.

Meer hierover lees je op de pagina PFAS in bestrijdingsmiddelen.

Een van de bekendste toepassingen van PFAS is de antiaanbaklaag van pannen.

Jarenlang vormden PFAS-stoffen de basis van coatings die ervoor zorgen dat voedsel niet blijft plakken tijdens het koken. De bekendste toepassing is Teflon, dat gebruikmaakt van fluorhoudende verbindingen.

Steeds meer fabrikanten stappen inmiddels over op alternatieve coatings zonder PFAS. Dat gebeurt onder invloed van veranderende regelgeving en een groeiende vraag van consumenten.

Daarbij is het goed om te weten dat een claim als “PFAS-vrij” meestal betrekking heeft op het eindproduct. Het zegt niet automatisch iets over het volledige productieproces.

PFAS wordt veel gebruikt om kleding waterafstotend, vuilafstotend en vetbestendig te maken.

Deze toepassing komt vooral voor bij:

• regenkleding;
• outdoorkleding;
• wintersportkleding;
• wandelschoenen;
• sportkleding.

Ook meubelstoffen en textiel kunnen behandeld zijn met PFAS om vlekken tegen te gaan.

Steeds meer merken ontwikkelen alternatieven zonder PFAS. Daardoor groeit het aanbod van kleding die dezelfde functionaliteit biedt met minder milieubelasting.

Niet alleen kleding krijgt soms een beschermende coating.

Ook meubels, tapijt en vloerbedekking kunnen behandeld zijn met stoffen die water, vet en vuil afstoten. In sommige gevallen bevat deze behandeling PFAS.

Dit geldt vooral voor producten die worden verkocht als:

• vlekbestendig;
• waterafstotend;
• onderhoudsvriendelijk;
• vuilwerend.

Het is niet altijd eenvoudig om te achterhalen welke stoffen precies zijn gebruikt. Daarom is aanvullende productinformatie vaak nuttig.

PFAS in cosmetica komt vaker voor dan veel mensen denken.

De stoffen worden gebruikt omdat ze producten beter laten hechten, waterbestendig maken of zorgen voor een gladde textuur.

PFAS kan onder meer voorkomen in:

• mascara;
• foundation;
• concealer;
• eyeliner;
• lipproducten;
• zonnebrand;
• haarverzorging.

Een uitdaging is dat PFAS in cosmetica niet altijd herkenbaar is op het etiket. Fabrikanten gebruiken vaak specifieke chemische namen die voor consumenten lastig te herkennen zijn.

Daarom is het niet altijd eenvoudig om vast te stellen welke producten PFAS bevatten.

Veel consumenten vragen zich af: zit er PFAS in bakpapier?

Het antwoord is: soms wel.

PFAS wordt al jarenlang gebruikt om verpakkingen vet- en vochtbestendig te maken. Daardoor blijft vet minder snel door papier of karton heen trekken.

PFAS kan onder meer voorkomen in:

• sommige soorten bakpapier;
• fastfoodverpakkingen;
• snackverpakkingen;
• magnetronpopcornzakjes;
• pizzadozen;
• voedselkarton.

Steeds vaker verschijnen PFAS-vrije alternatieven op de markt. Toch is dat niet altijd duidelijk zichtbaar op de verpakking.

Wie zoekt op “zit er PFAS in bakpapier” doet er daarom goed aan om specifiek te letten op vermeldingen van PFAS-vrije materialen.

Blusschuim is een van de bekendste bronnen van PFAS-vervuiling.

PFAS-houdend blusschuim werd lange tijd gebruikt voor het bestrijden van branden met brandbare vloeistoffen. Dit gebeurde onder andere op:

• vliegvelden;
• industrieterreinen;
• havens;
• oefenlocaties van hulpdiensten.

Bij gebruik konden PFAS-stoffen terechtkomen in bodem, sloten en grondwater.

Daarnaast wordt PFAS toegepast in uiteenlopende industriële processen en gespecialiseerde producten.

Deze toepassingen hebben op verschillende plekken geleid tot langdurige vervuiling van bodem en water.

Meer hierover lees je op de pagina PFAS-vervuiling door de industrie.

PFAS kan zich ophopen in het menselijk lichaam. Daardoor zijn sommige PFAS-stoffen ook aangetroffen in moedermelk.

Onderzoekers bestuderen deze blootstellingsroute omdat baby’s in de eerste levensfase gevoelig zijn voor omgevingsstoffen.

Het is belangrijk om hierbij te benadrukken dat gezondheidsinstanties borstvoeding nog steeds als de beste voeding voor baby’s beschouwen. Onderzoek naar PFAS in moedermelk richt zich vooral op het begrijpen van blootstelling en niet op het ontmoedigen van borstvoeding.

Meer hierover lees je op de pagina Waarom is PFAS schadelijk?

Hoe herken je PFAS en misleidende productclaims?

Steeds meer producten dragen een claim als “PFAS-vrij”. Dat kan behulpzaam zijn, maar zulke claims vertellen niet altijd het hele verhaal.

Een product kan PFAS-vrij zijn, terwijl:

vergelijkbare stoffen zijn gebruikt;

slechts een deel van het product PFAS-vrij is;

het productieproces PFAS heeft gebruikt.

Daarnaast kunnen PFAS-stoffen op etiketten voorkomen onder ingewikkelde chemische namen. Daardoor is herkenning lastig voor consumenten.

Onafhankelijke keurmerken, producttesten en betrouwbare consumenteninformatie geven vaak meer zekerheid dan marketingclaims alleen.

Wie bewust wil omgaan met PFAS doet er goed aan om niet alleen naar verpakkingen te kijken, maar ook naar onafhankelijke informatiebronnen.

Meer praktische tips vind je op de pagina PFAS vermijden.

Het antwoord ligt in de eigenschappen van de stoffen.

PFAS maakt materialen:

waterafstotend;

vetafstotend;

vuilafstotend;

hittebestendig.

Juist deze combinatie zorgt ervoor dat PFAS tientallen jaren werd toegepast in allerlei industrieën en producten.

Wat begon als een technische oplossing voor specifieke toepassingen groeide uit tot een groep stoffen die wereldwijd in duizenden producten aanwezig is.

Dat verklaart waarom de vraag “waar zit PFAS in?” geen eenvoudig antwoord heeft. De stoffen kunnen op veel meer plekken voorkomen dan mensen vaak verwachten.

Meer over de achtergrond van PFAS lees je op de pagina Wat is PFAS?

PFAS komt voor in veel meer producten dan op het eerste gezicht zichtbaar is. Van drinkwater en voedsel tot kleding, cosmetica, bakpapier en industriële toepassingen: de stoffen zijn op veel plekken terug te vinden.

Juist daarom groeit de aandacht voor alternatieven en voor manieren om blootstelling te beperken.

Wil je meer weten over specifieke onderwerpen? Lees dan ook:

• Alles over PFAS
• Wat is PFAS?
• PFAS in drinkwater
• PFAS in voedsel
• PFAS in bestrijdingsmiddelen
• PFAS vermijden

Samen geven deze pagina’s een compleet beeld van waar PFAS voorkomt, hoe blootstelling ontstaat en welke mogelijkheden er zijn om daarmee om te gaan.