Artikel
Repareren? Je hebt meer rechten dan je denkt
Een koffiezetapparaat dat ermee ophoudt. Een dure televisie die na drie jaar kuren vertoont. Of een stofzuiger die het ineens begeeft. Veel consumenten denken dat ze pech hebben zodra de fabrieksgarantie is verlopen. Het gevolg: apparaten worden vervangen, terwijl reparatie vaak nog mogelijk en soms zelfs gratis is.
Dat is een gemiste kans, voor consumenten en voor het milieu. De productie van nieuwe apparaten kost grondstoffen, energie en veroorzaakt namelijk veel uitstoot: 48% van de totale klimaatimpact van Nederlandse consumptiegoederen wordt veroorzaakt door elektrische en elektronische apparaten. Een langer leven voor producten is daarom een belangrijke stap naar een circulaire economie. En de Europese Unie werkt aan nieuwe regels die repareren makkelijker moeten maken.
Dat is een gemiste kans, voor consumenten en voor het milieu. De productie van nieuwe apparaten kost grondstoffen, energie en veroorzaakt namelijk veel uitstoot: 48% van de totale klimaatimpact van Nederlandse consumptiegoederen wordt veroorzaakt door elektrische en elektronische apparaten. Een langer leven voor producten is daarom een belangrijke stap naar een circulaire economie. En de Europese Unie werkt aan nieuwe regels die repareren makkelijker moeten maken.
Apparaat kapot? Check eerst je garantierechten
Wanneer een apparaat stukgaat, kijken veel consumenten alleen naar de fabrieksgarantie. Die garantie wordt door de fabrikant zelf vastgesteld en geldt vaak één of twee jaar. Is die periode voorbij? Dan lijkt vervanging de enige optie.
Maar er is ook een wettelijke garantie. Deze garantie staat los van de winkel- of fabrieksgarantie en garandeert dat een product voor een redelijke termijn doet wat je ervan mag verwachten. Als een apparaat eerder kapotgaat dan redelijkerwijs verwacht mag worden en dat is niet jouw schuld, dan heb je recht op kosteloos herstel of vervanging. De verkoper is hiervoor altijd het aanspreekpunt. Ook als de fabrieksgarantie al lang verlopen is.
Dat is voor veel consumenten onbekend terrein. De informatieverstrekking over garantie is vaak onduidelijk of onjuist. Hierdoor ontstaat het beeld dat een defect apparaat na het aflopen van de fabrieksgarantie automatisch vervangen moet worden. En dat terwijl consumenten juist wíllen repareren. Uit onderzoek van Radar blijkt dat 93 procent van de consumenten apparaten wil die eenvoudig en betaalbaar te repareren zijn.
De belangrijkste boodschap? Gaat een product kapot, controleer dan altijd eerst of je nog aanspraak kunt maken op garantie. Ook na twee jaar kunnen er nog rechten bestaan. Op de website van de Consumentenbond vind je meer informatie over wettelijke garantie en wat je van een product mag verwachten.
Waarom reparatie belangrijk is
Repareren voorkomt dat waardevolle materialen verloren gaan. In huishoudelijke apparaten zitten metalen, kunststoffen en andere grondstoffen waarvoor veel energie nodig is om ze te winnen en te verwerken. Toch kiezen we nog vaak voor vervanging. Dat komt niet alleen door het ontbreken van duidelijke informatie over garantierechten, maar ook doordat reparatie soms duur, moeilijk of onvindbaar is. Onderdelen zijn niet altijd beschikbaar en informatie over reparatiemogelijkheden ontbreekt regelmatig. Precies daar wil Europa verandering in brengen.
Wat gaat er veranderen door nieuwe Europese regels?
De Europese Unie heeft het zogeheten Recht op Reparatie (Right to Repair) ingevoerd. Nederland werkt momenteel aan de implementatie van deze regels in nationale wetgeving.
De regels zorgen ervoor dat consumenten voor bepaalde producten ook buiten de wettelijke garantie makkelijker om reparatie kunnen vragen. Fabrikanten moeten dan reparatie aanbieden tegen een redelijke prijs en binnen een redelijke termijn. Ook moeten onderdelen beter beschikbaar zijn en mogen fabrikanten reparatie niet onnodig tegenwerken, bijvoorbeeld met software of voorwaarden. Zo moet repareren een toegankelijker alternatief worden voor het kopen van een nieuw apparaat en consumenten meer mogelijkheden te geven om hun producten langer te gebruiken.
Wil je een reparateur vinden? Via het Nationaal Reparateursregister kun je zoeken naar een erkende reparateur.
Repareren begint bij het ontwerp
Om repareren echt makkelijker te maken, moeten apparaten daar ook voor ontworpen zijn. Europese regels stellen daarom eisen aan bijvoorbeeld de beschikbaarheid van reserveonderdelen en reparatie-informatie. Die eisen verschillen per productgroep. Zo moet repareren niet alleen een recht op papier worden, maar ook in de praktijk mogelijk zijn.
Een stap vooruit, maar nog niet genoeg
De nieuwe Europese regels zijn een belangrijke stap vooruit. Maar als we echt willen dat repareren de norm wordt in plaats van vervangen, moet reparatie niet alleen mogelijk zijn, maar ook betaalbaar en aantrekkelijk. Daar ligt volgens Natuur & Milieu nog een belangrijke opgave.
Want als producten langer meegaan, hoeven we minder snel nieuwe apparaten te produceren. Dat bespaart grondstoffen en vermindert de impact op het milieu. Daarom moet repareren niet alleen mogelijk zijn, maar ook betaalbaar en aantrekkelijk. Bijvoorbeeld door vaker gebruik te maken van reparatie via garantie.
Is een apparaat echt niet meer te repareren en heb je een ander nodig? Dan kan ook een refurbished apparaat een duurzamere keuze zijn. Zo krijgt een bestaand apparaat een tweede leven. Lees meer hierover in ons rapport Lang Leve Refurbished.
Wat kun je zelf doen?
Gaat een apparaat kapot? Controleer dan eerst je garantierechten, ook als de winkel- of fabrieksgarantie al verlopen is. Neem contact op met de verkoper en vraag expliciet naar de mogelijkheden voor reparatie. Kijk pas naar vervanging als herstel echt niet mogelijk of redelijk is. Want het duurzaamste en goedkoopste apparaat is meestal niet een nieuw apparaat, maar het apparaat dat nog een ronde mee kan.
