Nieuw stikstofpakket biedt eindelijk hoop voor de natuur

De milieuorganisatie vindt het goed nieuws voor de natuur dat er zones rond natuurgebieden komen waar stevige regels van de overheid gaan gelden voor stikstof, bestrijdingsmiddelen en watergebruik. Hierbij is het belangrijk dat biologisch boeren leidend wordt. Ook komt er een norm voor het aantal koeien per hectare en uitstootplafonds per landbouwsector. Deze zorgen naar verwachting voor drastisch minder stikstofuitstoot naar de natuur. ‘Dit zijn de keuzes waar de natuur en Nederland al jaren naar smachten. Nu komt het erop aan dit pakket compleet te houden, goed uit te werken en snel in te voeren. Voor de natuur heeft het al veel te lang geduurd’, aldus Demmers.

Natuur & Milieu vindt het heel positief dat biologische boeren in het maatregelenpakket de ruimte en steun krijgen die ze verdienen met onder meer ook aandacht voor het vergroten van de markt. Ook krijgen gangbare boeren steun om hun bedrijfsvoering duurzamer en natuurvriendelijk te maken. Demmers: ‘Doorgaan op de huidige voet is voor Nederland en de boeren en bedrijven gewoon geen optie meer. Dan blijft alles vastzitten. Daarom is het goed dat dit pakket boeren helpt om met een goed verdienmodel de omschakeling te maken.’ Het kabinet heeft 20 miljard euro klaarstaan om dit pakket ook echt te kunnen realiseren.

Tegelijkertijd geven de plannen nog geen garanties dat de vergunningverlening overal loskomt. ‘Het pakket moet nog worden getoetst en een afrekenbaar reductiedoel voor 2030 ontbreekt nu nog. Vergunningen kunnen pas echt worden verleend als natuurherstel gegarandeerd is,’ waarschuwt Demmers. De plannen om de kritische depositiewaarde los te gaan laten, veranderen daar niets aan.

De plannen komen na een lange periode waarin de stikstofaanpak in Nederland vastzat. In 2019 zette de Raad van State een streep door het toenmalige beleid (het PAS). Sindsdien kwamen vergunningen voor bouw en infrastructuur grotendeels stil te liggen, terwijl de druk op natuurgebieden verder toenam.

Pogingen om tot een structurele oplossing te komen strandden meerdere keren. Beleid werd aangepast of weer ingetrokken, waardoor onzekerheid bleef bestaan voor natuur, boeren en de economie.

In de jaren dat de stikstofaanpak vastzat, werkte Natuur & Milieu samen met een brede coalitie van natuurorganisaties, boeren, ondernemers en de bouwsector aan oplossingen. Juist in een periode van politieke stilstand werd achter de schermen intensief doorgewerkt. We zaten aan tafel met ministers, Kamerleden en beleidsmakers om oplossingen aan te dragen en het onderwerp hoog op de agenda te houden.

Een belangrijk moment was 2021, toen deze samenwerking leidde tot het plan Duurzaam Evenwicht, waarin natuurherstel werd gecombineerd met economische ontwikkeling. Grote delen daarvan werden overgenomen door het laatste kabinet-Rutte.

Toen een volgende regering dit beleid stopte en het bijbehorende fonds afschafte, liep de stikstofaanpak opnieuw vast. Samen met VNO-NCW, Bouwend Nederland en Natuurmonumenten bleef Natuur & Milieu zich inzetten voor voortgang: via gezamenlijke voorstellen en het blijven aandringen op een uitvoerbare aanpak. Dat leidde in 2024 tot een nieuw doorgerekend stikstofplan, waarin maatregelen werden uitgewerkt om de uitstoot terug te dringen én ruimte te creëren voor economische ontwikkeling. Vorig jaar was Marjolein Demmers te gast aan de formatietafel voor een gesprek over landbouw, stikstof en natuur.

Natuur & Milieu is blij dat veel elementen uit deze plannen nu terug te zien zijn in het pakket van het kabinet. Dat onderstreept dat langdurige samenwerking, inhoudelijke voorstellen en vasthoudendheid daadwerkelijk leiden tot concrete resultaten.