Meest rechtvaardige en onrechtvaardige straten van Nederland 2026

De verkiezing is onderdeel van de Week van de Rechtvaardige Straat, een initiatief van een coalitie van organisaties waaronder Lab of Thought (initiatiefnemer), de Fietsersbond, BAM Infra, Netwerk Zicht op Buiten en Natuur & Milieu. Het initiatief wil het gesprek over onze straten kantelen en perspectief bieden aan mensen die een straat willen die meer doelen dient dan parkeren en verplaatsen. Meer dan 2.700 mensen ondertekenden het manifest, ruim 100 organisaties steunen de beweging.

Dit jaar werkt de Week van de Rechtvaardige Straat samen met gaststad Nijmegen, waar een vierdaags festival plaatsvindt. Bewoners en experts gaan er samen op zoek naar de toekomstige inrichting van Nijmeegse straten.

De Teteringsedijk in Breda is bijna net zo oud als de stad zelf. Eeuwenlang was het een van de belangrijkste verbindingswegen richting Tilburg. Tussen 2023 en 2025 onderging de straat een complete herinrichting: van brede asfaltweg naar fietsstraat met klinkers, meer groen en rustiger verkeer. De rijbaan werd versmald van ruim 9 naar 5,5 meter. Auto’s zijn er te gast, fietsers zijn leidend.

De jury is enthousiast over de transformatie, maar ook over de manier waarop die tot stand kwam. De werkgroep wist zowel buurtgenoten als de gemeente te overtuigen met heldere onderbouwing. Dat maakt de Teteringsedijk volgens de jury een inspiratie voor andere plekken in het land. De prijs wordt samen met bewoners overhandigd. De Teteringsedijk volgt de Lorentzhof in Zwolle op als winnaar.

De jury schrok dit jaar zo van de staat van de ingezonden straten, dat zij besloot vijf winnaars aan te wijzen in vijf categorieën. Van elke winnaar zijn er tientallen, soms honderden vergelijkbare straten in Nederland. De winnaars ontvangen de inzet van experts uit de alliantie, die samen met gemeente en inwoners aan de slag gaan om de straat rechtvaardiger te maken.

Schoolstraat: Hettenheuvellaan, Eindhoven De Hettenheuvellaan is drie SUV’s breed en grenst aan drie scholen. Aan beide kanten wordt geparkeerd, het midden is voor automobilisten die kinderen brengen en halen. Fietsers passen er dan niet meer tussen. De straat nodigt niet uit om actief naar school te komen, terwijl de gemeente Eindhoven daar in haar eigen beleid wel voor pleit.

Lintbebouwing: Brugweg, Waddinxveen Dagelijks rijden er bijna 200 zware vrachtwagens, 4.000 auto’s en 3.000 fietsers door de Brugweg. Al 30 jaar schrijven bewoners over het gevaar van deze straat. Actie bleef uit. Bewoners zeggen: dit kan niet langer.

Stadscorridor: Van Alkemadelaan, Den Haag Meer dan 30.000 voertuigen per dag. In de afgelopen tien jaar meer dan 200 ongelukken, waaronder een dodelijk slachtoffer in 2025. Bewoners, scholen en sportclubs vragen al jaren om actie. Het enige concrete plan lijkt te zijn om het verkeer er nog sneller door te laten rijden.

Woonstraat: Schermerstraat, Haarlem De Schermerstraat biedt ruimte voor geparkeerde auto’s, en voor weinig anders. Bewoners kunnen er twee parkeervergunningen per adres aanvragen. Kinderen in de straat kennen elkaar nauwelijks. Van dit soort straten zijn er honderden in Nederland.

Dorpsstraat: Dorpsstraat, Oirsbeek Geen bomen, geen groen, geen bankjes, geen speelplekken. De Dorpsstraat in Oirsbeek loopt langs de school, de opvang en de sportvelden, maar is volledig ingericht voor de auto. Het marktplein aan het einde van de straat is een parkeerplaats. Bewoners startten een petitie met meer dan 100 handtekeningen, inclusief tekeningen van de kinderen uit de straat.

In een rechtvaardige straat kunnen mensen van jong tot oud allerlei verschillende dingen doen. Er kan worden gespeeld, ontmoet en gewinkeld. Er kan worden geklust, gekust en geklooid. Je kunt er rondkijken, met of zonder andere mensen zijn en je kunt er doorheen reizen. Een Rechtvaardige Straat is een plek van iedereen waar we dit ten volle kunnen ervaren. En waar niet één activiteit het andere onmogelijk maakt.